Sudeck-dystrofie is een chronische pijnaandoening die vaak ontstaat na een letsel, zoals een botbreuk of kneuzing, en treedt meestal op in de ledematen. Een andere benaming voor Sudeck-dystrofie is Complex Regionaal Pijnsyndroom (CRPS) of posttraumatische dystrofie. Normaal gezien geneest het letsel en verdwijnen de pijnklachten. Echter, bij patiënten met CRPS zijn de pijnklachten veel heviger en/of duren langer dan normaal verwacht wordt bij een dergelijke verwonding.
In meer dan de helft van de gevallen van Sudeck-dystrofie is een trauma de oorzaak. Dit kan een verwonding zijn, maar ook een medische behandeling, zoals een operatie aan een arm of been of het aanleggen van gips. Andere mogelijke oorzaken zijn weinig beweging, stress of depressie, hoewel er geen hard bewijs is dat psychische factoren de oorzaak zijn van CRPS. Daarnaast zijn er ook patiënten bij wie de klachten zonder duidelijke aanleiding beginnen.
Bij Sudeck-dystrofie is er sprake van een ontregeling van de zenuwbanen in het betreffende ledemaat, wat pijn en andere symptomen veroorzaakt. De pijnklachten duiden niet op weefselschade, maar op een abnormale reactie op een eerdere verwonding. De ontregeling van het zenuwstelsel, in combinatie met ontstekingsverschijnselen, leidt tot zenuwpijn. Daarbij kunnen de volgende symptomen optreden:
Later kunnen er meer symptomen ontstaan, waarbij het ledemaat blauw, paars of juist wit wordt. De spiermassa neemt uiteindelijk af, mede doordat het ledemaat minder gebruikt wordt. Het bot kan kalk verliezen en broos worden.
Het verloop van de aandoening kan sterk variëren: van milde klachten met vlot herstel tot uitgebreide klachten met blijvende beperkingen.
Het is nog niet precies duidelijk waarom sommige patiënten na een letsel Sudeck-dystrofie ontwikkelen en anderen niet. Waarschijnlijk spelen meerdere factoren een rol bij het ontstaan van de aandoening.
Er is geen specifieke test om CRPS aan te tonen. De diagnose wordt gesteld op basis van het klachtenpatroon en de bevindingen bij lichamelijk onderzoek. Een drie-fasen botscan kan in sommige gevallen een waardevol hulpmiddel zijn bij het ondersteunen van de diagnose.
Soms kan Sudeck-dystrofie vanzelf overgaan, maar vaak is een aanvullende behandeling nodig. In de meeste gevallen wordt in een multidisciplinair team de geschikte behandeling bepaald, waarbij kinesitherapie een centrale rol speelt.
Kinesitherape is het belangrijkste onderdeel van de behandeling en heeft bewezen effectief te zijn voor pijnverlichting, verbetering van kracht en mobiliteit van het aangedane lichaamsdeel. Het voornaamste doel is het herstellen van de functie van het betreffende arm of been, gevolgd door het aanpakken van pijn en andere symptomen.
PEPT is een innovatieve, maar controversiële behandelmethode. Deze therapie richt zich op het doorbreken van de vicieuze cirkel van pijn en beperkingen door:
De behandeling wordt vaak uitgevoerd door gespecialiseerde kinesisten onder toezicht van een revalidatiearts.
Bij chronische pijnklachten kunnen elektrische signalen via elektroden op de huid de pijnprikkels verminderen.