Wat is hallux valgus?

Hallux valgus, ook wel een scheve grote teen genoemd, is een veelvoorkomende standsafwijking van de voorvoet. Hierbij wijkt de grote teen af in de richting van de tweede teen, waardoor aan de binnenzijde van de voet een knobbel (bunion) ontstaat. Dit kan leiden tot pijn, drukklachten in schoenen en problemen tijdens het wandelen.

 

 

De behandeling van hallux valgus hangt af van de ernst van de klachten en de standsafwijking. Niet-operatieve behandelingen, zoals schoenaanpassingen, steunzolen en teenorthesen, kunnen de klachten verminderen. Wanneer deze maatregelen onvoldoende helpen, kan een hallux valgus operatie worden overwogen.

Dr. Wahid Rezaie, orthopedisch chirurg gespecialiseerd in voet- en enkelchirurgie in Aalst, behandelt hallux valgus met  minimaal invasieve operatietechnieken (MIS).

Op deze pagina leest u meer over de oorzaken en symptomen van hallux valgus, de verschillende behandelingsmogelijkheden, de operatie en het herstel na de ingreep.

 

 

Welke klachten worden veroorzaakt door hallux valgus?

De belangrijkste klacht bij een hallux valgus is pijn ter plaatse van de knobbel. Door de toegenomen druk en wrijving in de schoen kunnen er ontstekingsverschijnselen optreden ter plaatse van knobbel en de huid die eroverheen zit. Soms kan dit aanleiding geven tot een slijmbeursontsteking (bursitis).

In geval van hallux valgus buigt de grote teen naar de tweede teen toe en kan er zelfs onder of boven komen te staan. Hierdoor ontstaan er pijnlijke eelt (eksteroog).Door de scheefstand vermindert de steunfunctie van de grote teen en het gewricht van grote teen draagt steeds minder het lichaamsgewicht. Doordat de grote teen zijn werk niet meer goed doet, raken de middenvoetsbeentjes en de gewrichtjes van andere tenen overbelast. Dat kan zich op verschillende manieren uiten: hamertenen, doorgezakte voorvoet met pijn onder de voet (metatarsalgie), stressbreuken van de middenvoetsbeentjes en soms zelfs slijtage van de middenvoet.  Hierdoor kan een hallux valgus de kwaliteit van het leven negatief beïnvloeden.

Het invullen van  een vragenlijst zoals Hallux vragenlijst AOFAS geeft ons een beeld van uw klachten en hoe u in staat bent om alledaagse activiteiten uit te voeren.

 

Oorzaken van hallux valgus

Vele factoren dragen bij aan het ontstaan van hallux valgus, zoals langdurig dragen van slecht passend schoen, platvoet, erfelijkheid en geslacht. Met de slecht passend schoen bedoelt men schoeisel met een smalle, puntige neus die de tenen in een onnatuurlijke positie dwingt of schoenen met hoge hakken.

Conservatieve behandeling van hallux valgus

De niet-operatieve behandeling van hallux valgus bestaan voornamelijk uit schoenaanpassingen, steunzolen, teenorthese of hallux valgus brace. Een brace of teenorthese kan leiden tot afname van de pijnklachten bij hallux valgus. Echter deze voorzieningen kunnen de standsafwijking bij een hallux valgus niet verbeteren

.     

 

Het dragen van brede schoenen reduceert de druk en pijn van de knobel. Als uw gewone schoen uit de winkel niet meer past door de breedte van uw voet of door klauwtenen, kan u soms in aanmerking komen voor op maat gemaakte schoenen.

Steunzolen in combinatie met schoenen met stevige, minder tot niet buigbare zolen, verminderen de pijn onder de voorvoet. Ter bescherming van de tweede teen kunt u ook een teenorthese (teenspreider) in de schoen dragen waardoor de hallux en de tweede teen uit elkaar gehouden worden.

Operatieve behandeling van hallux valgus

Wanneer klachten door een hallux valgus (scheve grote teen) blijven bestaan ondanks niet-operatieve behandelingen, kan een operatieve correctie worden overwogen.

Er bestaan verschillende operatietechnieken voor hallux valgus. De keuze hangt onder andere af van de ernst van de standsafwijking, de anatomie van de voet, de stabiliteit van de gewrichten en eventuele slijtage (artrose) van het gewricht van de grote teen.

Voorafgaand aan de operatie worden staande röntgenfoto’s van de voet gemaakt. Hiermee kan de voet- en enkelchirurg de botstand en de ernst van de afwijking nauwkeurig beoordelen. Op basis van het klinisch onderzoek en de röntgenbeelden wordt samen met u de meest geschikte operatietechniek gekozen.

Hieronder bespreken we drie veelgebruikte operatietechnieken. Voor uitgebreide informatie over de ingreep, de voordelen en nadelen en het revalidatietraject verwijzen wij naar de specifieke patiëntenfolders.

 

1. Minimaal invasieve hallux valgus-correctie (MIS)

Bij een minimaal invasieve hallux valgus-operatie wordt de standsafwijking gecorrigeerd via enkele kleine huidsneden van ongeveer 3 mm. Hierbij gebruikt de chirurg speciale instrumenten en een kleine botfrees. De ingreep gebeurt onder begeleiding van röntgendoorlichting, zodat de botstructuren en de correctie tijdens de operatie nauwkeurig gecontroleerd kunnen worden.

Via een kleine huidsnede aan de binnenzijde van de voorvoet wordt het eerste middenvoetsbeentje met een fijne botfrees doorgezaagd (osteotomie). Vervolgens worden de botdelen verschoven om de afwijkende stand van de grote teen te corrigeren en de uitstekende knobbel te verminderen.

Indien nodig worden ook het gewrichtskapsel en de omliggende peesstructuren behandeld.

Via een tweede kleine huidsnede kan een aanvullende correctie van het eerste teenkootje worden uitgevoerd (Akin-osteotomie).

De gecorrigeerde botdelen worden doorgaans vastgezet met schroeven. In specifieke gevallen kan een tijdelijke pin worden gebruikt, bijvoorbeeld bij verminderde botkwaliteit. Deze wordt meestal na ongeveer drie weken verwijderd.

Meer informatie over de ingreep en het herstel vindt u in onze patiëntenfolder: Hallux valgus-correctie volgens de minimaal invasieve techniek (MIS).

2. Hallux valgus-correctie volgens de Scarf- en Akin-techniek

De Scarf-osteotomie is een klassieke open operatietechniek die kan worden toegepast bij matige tot uitgesproken hallux valgus-afwijkingen.

Indien nodig wordt de Scarf-osteotomie gecombineerd met een Akin-osteotomie. Hierbij wordt een kleine wig uit het eerste kootje van de grote teen verwijderd om de stand verder te verbeteren.

Bij deze ingreep wordt via een huidsnede aan de binnenzijde van de voorvoet het eerste middenvoetsbeentje vrijgelegd.

Vervolgens wordt het bot in een Z-vorm doorgezaagd (Scarf-osteotomie). De botdelen worden ten opzichte van elkaar verschoven om de stand van het eerste middenvoetsbeentje en de grote teen te corrigeren. De gecorrigeerde botdelen worden vastgezet met meestal twee schroeven. Deze liggen diep in het bot en hoeven doorgaans niet verwijderd te worden.

3. Lapidus-techniek bij hallux valgus

De Lapidus-techniek wordt vooral toegepast bij bepaalde ernstige vormen van hallux valgus, met name wanneer sprake is van een uitgesproken afwijkende stand van het eerste middenvoetsbeentje, instabiliteit of artrose van het gewricht aan de basis van dit bot.

Bij hallux valgus wijkt het eerste middenvoetsbeentje vaak naar binnen af, terwijl de grote teen naar de andere tenen toe draait. Hierdoor wordt de voorvoet breder en ontstaat een grotere hoek tussen het eerste en tweede middenvoetsbeentje. Deze hoek wordt de intermetatarsale hoek (IMA) genoemd.

Bij de Lapidus-operatie wordt het gewricht tussen het eerste middenvoetsbeentje en het voetwortelbeentje (eerste tarsometatarsale gewricht, TMT-I) in een gecorrigeerde stand vastgezet.

Via een huidsnede aan de bovenzijde of binnenzijde van de voet wordt het gewricht voorbereid en het eerste middenvoetsbeentje in de juiste positie gebracht. Vervolgens worden de botdelen gefixeerd met een plaat en schroeven, zodat beide botdelen aan elkaar kunnen vastgroeien.

Hiermee wordt niet alleen de stand van de grote teen verbeterd, maar kan ook de breedte van de voorvoet worden verminderd. De plaat en schroeven kunnen doorgaans blijvend aanwezig blijven en hoeven alleen bij klachten te worden verwijderd. De Lapidus-techniek kan daarnaast aangewezen zijn bij hypermobiliteit of artrose van het TMT-I-gewricht.

Meer informatie over de operatie en het revalidatietraject vindt u in onze patiëntenfolder over de Lapidus-techniek.

Welke operatietechniek is voor u het meest geschikt?

Er bestaat geen operatietechniek die voor iedere patiënt met hallux valgus de beste keuze is. Zowel minimaal invasieve als open technieken kunnen goede resultaten opleveren wanneer de juiste indicatie wordt gesteld.

Tijdens de raadpleging beoordeelt de voet- en enkelchirurg de ernst van de afwijking, de gewrichtsstabiliteit, eventuele artrose en uw persoonlijke klachten. Op basis hiervan wordt een individueel behandelplan opgesteld.

Anesthesie bij hallux valgus operatie

Voorafgaand aan de operatie zal steeds door de anesthesist in overleg met de chirurg met u besproken worden welke verdovingstechniek voor u een meerwaarde kan geven op vlak van comfort en pijnstilling.

In Onze-Lieve-Vrouwziekenhis wordt gebruikt gemaakt van een plaatselijke verdoving middels popliteaal blokkade:

Dit is een zenuwblokkade net boven de knieholte van zenuwen die de voet verdoven. Door een verdovend product in te spuiten rondom zenuwen, schakelt men tijdelijk de werking van deze zenuwbundel uit waardoor pijnprikkels niet meer naar de hersenen gestuurd worden en geen pijn meer wordt ervaren. Ook de spierkracht van het bezenuwde lichaamsgebied vermindert hierdoor tijdelijk. Deze verdoving zorgt gedurende enkele uren voor een goede pijnstilling bij chirurgie van de voet. Soms is een aanvullende volledige verdoving wenselijk (sedatie of narcose) en dient de popliteaal blokkade vooral voor pijnstilling na de operatie.

Voor de popliteaal blokkade wordt de zenuw opgezocht onder echografie en meestal ook door middel van stimulatie (zwakke stroomstootjes). De techniek wordt met de grootste zorgvuldigheid uitgevoerd door de anesthesist.

Hallux valgus operatie en autorijden

Als de pijn onder controle is en u voldoende controle heeft over uw voet, kunt u weer deel nemen aan het verkeer. Uit een recent onderzoek blijkt dat circa 85% van patiënten binnen 6 weken zijn in staat weer veilig auto te rijden.

 

Hallux valgus operatie en hervatten werk

Afhankelijk van uw werkzaamheden en het verloop van de herstelperiode kunt u uw werk hervatten. Dat zal bij iedereen verschillend zijn. De eerste 2 weken na de operatie mag u geen zittend of staand werk te doen.

Hallux valgus operatie en sporten

Patiënten mogen 6 weken na de hallux valgus operatie zwemmen en fietsen. Hardlopen, springen en high-impact-sport is toegestaan 12 weken na hallux valgus operatie.

 

Kinesitherapie na hallux valgus operatie

De patiënten worden regelmatig verwezen naar de kinesist voor de postoperatieve revalidatie. De kinesitherapie na hallux valgus operatie verbetert de functie en drukverdeling van de voorvoet. Dit leidt tot een sneller verkrijgen van normale stappatroon.

Mogelijke complicaties

Zoals bij alle chirurgische ingrepen is er een kans op complicaties. Circa 5% van de mensen krijgt in meer of mindere mate met complicaties te maken. De meest voorkomende algemene complicaties zijn wondinfectie, trombose en nabloeding. Specifieke complicaties bij hallux valgus chirurgie zijn stijfheid van het grote teen gewricht, gekneusde zenuwtakjes, moeizaam botgenezing, dystrofie en recidief van de stand (d.w.z. opnieuw ontstaan van de afwijking). Volgens een recent studie is een verminderde therapietrouw (het volgen van de door  behandelend arts voorgeschreven instructies en nabehandeling door de patiënt) een risicofactor voor het ontstaan van een recidief van de standafwijking.

 

Heeft u nog vragen?

Als u nog vragen heeft, neem dan contact op met uw behandelend arts.

Campus Aalst

Dienst Orthopedie – Campus Aalst

Moorselbaan 164

9300 Aalst

Tel: 053 72 43 75

Fax: 053 72 46 46

Orthopedie.Moorselbaan@azorg.be

Campus Ninove

Biezenstraat 2, 9400 Ninove

Tel: 054312060

Orthopedie.ninove@azorg.be

 

D i s c l a i m e r

De informatie in deze brochure is van algemene aard

en is bedoeld om u een globaal beeld te geven van de

zorg en voorlichting die u kunt verwachten. In iedere

situatie, en dus ook de uwe, kunnen andere adviezen

of procedures van toepassing zijn. Deze brochure

vervangt dus niet de informatie die u van uw

behandelend arts reeds kreeg en die rekening houdt

met uw specifieke toestand. Zijn er na het lezen van

deze brochure nog vragen schrijf deze eventueel op en

bespreek ze in ieder geval met uw behandelend arts.